Wyjątkowe miejsce na Śląsku

Zespół Pałacowo – Parkowy jest najcenniejszym zabytkiem Siemianowic Śląskich, a wraz z terenami przyległymi tworzy obszar rekreacyjny o znaczeniu ponadregionalnym. Założenie pałacowo-parkowe rodu Henckel von  Donnersmarck w Siemianowicach Śląskich, w jego w historycznych granicach, obejmowało teren pomiędzy obecnymi ulicami: Parkową, Chopina, Spacerową, Dworską i Śląską (do niedawna ul. Świerczewskiego). W skład założenia wchodził ok. 20 hektarowy park, pałac klasycystyczny z elementami baroku, budynki gospodarcze, stajnie, ujeżdżalnia, tereny ogrodnicze (ogrody warzywne, sady) oraz dawny folwark ze spichlerzem. Właściwy park pałacowy jest obecnie Parkiem Miejskim, a w spichlerzu działa Muzeum Miejskie.

Obiekt znajduje się obecnie w posiadaniu Inspiration Point S.A., która przeprowadza generalny remont zabytku.

Historia założenia – ważniejsze daty i wydarzenia

Początek XVIIw. Ród Mieroszewskich zakupił dobra rycerskie wraz z wsią Siemianowice od rodziny Siemianowskich.

1692r. Dobra siemianowickie nabył Kasper Hunter von Grandon i posiadał je przez 26 lat do roku 1718.

1718r. Zakup Siemianowic przez ród Henckel von Donnersmarck (299 lat temu). Pierwsi właściciele Karol Józef Erdmann z żoną Marią Józefiną Henckel von Donnersmarck mieszkali jednak w Bytomskim ratuszu.

1768r. Siemianowicki Pałac stał się rezydencją rodziny Donnersmarck (249 lat temu).

1778r. Przebudowa Pałacu wraz z otoczeniem za Łazarza III Henckel von Donnersmarck (syna Karola) – 228 lat temu.

Ok. 1830r. Najważniejsza przebudowa i rozbudowa pałacu wraz z parkiem za Hugona I Henckel von Donnersmarck, która zbiegła się z budową Huty Laura (1937) – ok. 180/190 lat temu. W tym czasie prawdopodobnie dobudowano kolejne skrzydła pałacu oraz ogrodzono park, postawiono bramy wjazdowe z kordegardą, oraz urządzono park na styl angielski (krajobrazowy).

1850r. Kolejna przebudowa pałacu oraz parku na styl romantyczny za Hugona II.

1900 r. (1880 r.) Pod koniec XIX w Donnersmarckowie opuścili pałac. Podobno wywieźli do Świerklańca co cenniejsze odmiany drzew i krzewów oraz wszystkie róże. Pałac stał się własnością Naczelnej Dyrekcji Kopalń firmy „Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura Spółka Akcyjna Górniczo−Hutnicza” (Die Bergverwaltung der Vereinigte Konigs u. Laurahutte). W 1906 r. nowi właściciele przeprowadzili kanalizację zabudowań pałacowych. W początkach XX w. pałac był rezydencją dyrektora Zjednoczonych Hut Królewska i Laura − Ewalda Hilgera. W tym czasie Hilger wyremontował jedynie główne skrzydło Pałacu (w którym mieszkał), reszta popadała w ruinę. Założenie posiadało w swoich granicach sady, ogród warzywny, szklarnie. Zatrudniano sztab ogrodników, którzy jednak dbali jedynie o rośliny użytkowe, zaniedbując przy tym rośliny ozdobne w parku
(informacje ze Wspomnień Zofii Kirkor-Kiedroniowej).

1915r. Ewald Hilger wyjeżdża do Berlina, a pałac na kilka lat pozostaje pusty.

1927 – 1932r. W pałacu mieszkał nowy Dyrektor Hut Królewska i Laura, Józef Kiedroń z żoną Zofią Kirkor-Kierdroniową. Żona nowego Dyrektora dokonała rewitalizacji nasadzeń ozdobnych w parku i w pobliżu pałacu; posadzono nowe krzewy ozdobne: rododendrony, migdałowce, weigele, róże. Nadal istniało obszerne ogrodnictwo, sady, warzywniki i szklarnie.

1929r. Nastała zima stulecia. Bardzo dużo starych drzew w Siemianowickim Parku jej nie przetrwało (dęby, graby).

1939 – 1945r. W trakcie wojny w pałacu stacjonowały wojska oraz powstańcy. Zrujnowano i splądrowano wtedy wnętrza pałacowe. Tzw. reforma rolna z 1944 roku i utworzenie na terenie folwarku dworskiego w Siemianowicach PGR przyczyniły się do dewastacji obiektów związanych z dawnymi dobrami dworskimi. Dotyczyło to zarówno obiektów gospodarczych jak i samych terenów parku i ogrodów. Z parku w Siemianowicach i Michałkowicach usuwano alpinaria, ogrody zimowe, palmiarnie, kaskady, groty, altany, bramy wjazdowe, dom odźwiernego, ujeżdżalnię i niedźwiedziarnię. Zniknąć musiały dekoracyjne ogrodzenia, bramy, lampy. Niszczono wszystko to, co kojarzyło się z poprzednią epoką panowania rodu Donnersmarck, Mieroszewskich i innych magnatów i potentatów Siemianowic. Scenerię parków pałacowych starano się zakłócić budując w ich wnętrzu: betonowy amfiteatr z kawiarnią, przychodnię lekarską. Wraz z reformą rolną postępowała rewolucja kulturalna, która miała zatrzeć ślady po klasie (wyższej) skazanej na unicestwienie i zapomnienie.

Po 1945r. Na terenie parku przypałacowego Utworzono ogólno dostępny Park Miejskinowe nasadzenia obejmowały głównie gatunki zimozielone (modrzewie, żywotniki, jałowce), postawiono amfiteatr, restaurację parkową, wybetonowano sadzawkę, powstały nowe alejki (inny przebieg niż historyczny układ), większość alejek w południowej części parku wyasfaltowano, w części północnej (bardziej leśnej) zachowały sie (lub utworzone nowe) drogi ziemne.

Lata 50/60-te XX w. Mieszkańcy Siemianowic wspominają że w parku było ładnie (przekaz ustny). Po II Wojnie Światowej Pałac przejęła kopalnia „Siemianowice” traktując go jako budynek mieszkalny dla swoich pracowników. Utworzono w nim również Szkołę Górniczą (do 1968) i przedszkole. W pałacu działał klub studencki, PTTK i zespoły artystyczne (chór kopalniany Chopin).

Lata 70-te XX w. Rozebrano budynki folwarku z 1709 roku. Pozostawiono jedynie spichlerz w którym utworzono Muzeum Miejskie.

Lata 80-te XX w. Na terenie zachodniego dziedzińca pałacowego znajdowały się ogródki działkowe, uprawy warzyw i kwiatów. Pałac (jak wynika ze zdjęć) popadał w ruinę i wymagał remontu. W miejscu dawnego folwarku wybudowano osiedle mieszkaniowe dla pracowników kopalni.

1990r. Pałac (w stanie ruiny) został przejęty przez władze miejskie od kopalni
Siemianowice

1991r. Zawiązała się Fundacja Pałac, która próbowała zebrać środki na remont.

1993r. Rozpoczęto prace remontowe dachu najstarszego skrzydła.

2005r. – 2013r. Zmiany właścicielskie.

2013 r. Pałac wraz z najbliższym otoczeniem kupił obecny właściciel, Grupa Saternus z Chorzowa. Obecnie trwa generalny remont i prace adaptacyjne pałacu i budynków gospodarczych.