Jednym z najsłynniejszych happenigów Diogenesa, był ten pt. Szukam człowieka. Według zachowanych przekazów filozof przechadzał się w samo południe z zapalona latarnią, a na pytania napotkanych ludzi odpowiadał, że szuka człowieka:

szukam człowieka, który żyje zgodnie ze swą najbardziej autentyczną istotą; szukam człowieka który poza wszystkimi przejawami zewnętrznymi, poza wszystkimi konwenansami i regułami narzuconymi przez społeczeństwo, a nawet ponad kaprysami losu i fortuny, odkrywa swoją prawdziwą naturę, żyje z nią w zgodzie i w ten sposób jest szczęśliwy.

Diogenes Leartios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów

Cynizm nie był teorią filozoficzną. Miał być sposobem doświadczania życia. Diogenes stworzył własną wizję człowieczeństwa i całkowicie odrzucił obowiązujące przekonania na temat tego czym jest moralność. Nie widział sensu w zgłębianiu matematyki, retoryki, fizyki, astronomii czy dialektyki. Nie był zainteresowany również metafizyką Platona i Arystotelesa. Uważał to za kompletną stratę czasu. Całą swoją uwagę skupił na zwierzęcym aspekcie ludzkiej natury, czyli duszy popędliwej. Jest to podejście bliskie behawioryzmowi.

To pies jest dla cynika wzorem postępowania. Jego natura charakteryzująca się brakiem celowości, brakiem stałego miejsca zamieszkania i związanymi z tym niewygodami. Na jego podobieństwo wszelkie konwenanse obowiązujące w społeczeństwie, zostają odrzucone, jako niezgodne ze zwierzęcą naturą człowieka. W cynizmie nie chodzi o to, żeby zamienić się w psa i głośno szczekać. Zwierzę ma nas tylko zainspirować do postępowania i życia w zgodzie z naszą zwierzęcą częścią. Postępowanie zwierzęcia jest instynktowne, nie ma tutaj świadomości, która dokonuje wyboru. Zwierzę mechanicznie zaspokaja swoje potrzeby fizjologiczne, bez oceniania czy jest to dobre czy złe. Nie jest też zdolne do okrucieństwa, zabija dlatego, że jest głodne a nie dla rozrywki. Można powiedzieć, że zwierzę w swojej naturze jest dobre. Człowiek może obserwując zwierzęta, interpretować ich zachowanie i uczyć się od nich jak żyć z zgodzie ze swoją zwierzęcą częścią. Co oznaczało według Diogenesa bycie wolnym.

Według podań Diogenes pomieszkiwał w beczce, a płaszcz był dla niego posłaniem jak i ubraniem. Wybrał nędzę, chcą pozyskać prawdziwą wolność. Dzięki temu nie był od nikogo i niczego zależny. Cynik przekonywał, że przyjęte przez Greków obyczaje są nienaturalne i zbędne. Uważał, że należy dążyć do samowystarczalności i ograniczyć potrzeby tylko do podstawowych i niezbędnych. Diogenes uczył się tego od małych dzieci:

Gdy raz zobaczył dzieciątko, które piło wodę z ręki, wyrzucił z torby kubek mówiąc:  Dziecko prześcignęło mnie w sztuce ograniczania potrzeb życiowych. Wyrzucił też miseczkę, kiedy zobaczył, że dziecko, zbiwszy naczynko, jadło soczewicę z dołka wyżłobionego w chlebie.

Diogenes Leartios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów

Dla Diogenesa najważniejsza była wolność w mówieniu – szczerość. Ze szczerości mówienia wynikała szczerość w działaniu. Diogenes szczerość w działaniu posunął do łamania przyjętych norm obyczajowych. Chcąc zabić Afrodytę, czyli ludzkie złudzenia co do miłości i życia erotycznego, miał zwyczaj masturbować się na placu targowym i ogłaszać: Gdybyż i głód można było zaspokoić przez pocieranie pustego żołądka! Jego zachowania powodowało zgorszenie i oburzenie. Mówiąc krótko był największym skandalistą swoich czasów. Aby ukazać jak bardzo jest ponad wszelkie przyjęte konwenanse, dochodził do zupełnych skrajności, np. potrafił oblać moczem swoich towarzyszy zabawy. Diogenes traktował swoją działalność jako służbą bożą. Z tego powodu twierdził, że należy mu się wsparcie finansowe, od tych, którzy mają z nim styczność. Filozof gdy potrzebował pieniędzy, nie prosił o ich pożyczenie a zamiast tego żądał ich zwrotu.

Diogenes uważał za konieczne ćwiczenie i ograniczanie potrzeb ciała i duszy. Dzięki nim człowiek miał osiągać coraz większą wolność. Konsekwencją tego było osiągnięcie szczęścia. Według cyników nie da się uniknąć cierpienia, które wynika z natury człowieka, dlatego należy do niego przygotowywać ciało i duszę. Cynik pogardza wszystkim, nawet przyjemnością, która bywa niebezpieczna i może doprowadzić człowieka do zniewolenia. Najważniejszym zadaniem człowieka jest uwolnić się od wszelkich namiętności i przyjemności. Wielu cyników było abstynentami i wegetarianami.

Filozofia Diogenesa polega na dążeniu do jak największej prostoty życia i dzięki temu stawania się coraz bardziej wolnym człowiekiem. Niestety w postawie Diogenesa, jest pogarda dla wszystkich, którzy nie chcą tak żyć. Jest dużo próżności i poczucia bycia lepszym od innych, bycia ponad to. Mało za to życzliwości dla innych i radości życia. Diogenes będąc uczniem Sokratesa, zlekceważył jego naukę o poznawaniu własnej duszy, czyli samego siebie. Platon zaś, który tak jak i on był uczniem Sokratesa, mówił o nim Sokrates Szalony. Pomimo sporej dawki szaleństwa, na pewno i dziś filozofia Diogenesa może być inspirująca.

 

7 rzeczy, których możesz nauczyć się od Diogenesa:

1. Zaspokajaj swoje potrzeby, a nie wszystkich wokół,
2. Dąż do bycia wolnym, czyli szczęśliwym człowiekiem,
3. Obserwuj zwierzęta i ucz się od nich wolności,
4. Obserwuj małe dzieci i ucz się od nich szczerości i wolności,
5. Bądź szczery w słowach, działaniu i intencjach, 
6. Bądź minimalistą, ograniczaj swoje potrzeby i posiadaj to, czego naprawdę potrzebujesz,
7. „Płać” za dobre rady.

Autorka: Aneta Kobylewska

Tekst wcześniej ukazał się na blogu kobiecykod